تاپو

 خط بین المللی زمان

در اواخر قرن پانزدهم و اوایل قرن شانزدهم میلادی دولت های اسپانیا و پرتقال مستعمرات خود را گسترش می دادند. به سمت شرق شبه جزیره ایبریا (اسپانیا و پرتقال) گستره نفوذ پرتقالی ها و به سمت غرب آن محدوده اسپانیا یی ها بود. هنگامی که گروه اسپانیایی ماژلان از اقیانوس آرام گذشتند و به فیلیپین رسیدند از لحاظ تقویمی با پرتقالی ها که در جهت شرق حرکت کرده بودند یک روز اختلاف داشتند. یعنی در یک مکان برای اسپانیایی ها مثلاً روز چهار شنبه بود و برای پرتقالی ها و مردم بومی جزیره روز پنج شنبه بود. اما علت آن چه بود پرتقالی ها چون به سمت شرق عکس حرکت خورشید حرکت می کردند هر روزشان اندکی زودتر شروع می شد این حالت برای اسپانیایی ها که در جهت غرب در حرکت بودند برعکس بود یعنی روزهای آن ها دیرتر از روزهای اروپا شروع می شد. و زمانی که دو گروه در فیلیپین به هم می رسیدند پرتقالی ها 8 ساعت از شبه جزیره ایبریا جلوتر بودند و اسپانیایی ها که مسافت بیشتری پیموده بودند 16ساعت عقب بودند که روی هم 24 ساعت باهم اختلاف داشتند. این اختلاف ساعت حدود 300 سال ادامه داشت تا این که در سال 1884 میلادی در یک مجمع بزرگ بین المللی کشورها توافق کردند که خط بین المللی زمان را ایجاد کنند تا این اختلاف تقویمی حل شود.  خط بین المللی زمان خطی است فرضی منطبق بر نصف النهار 180 درجه در امتداد نصف النهار مبدأ گرینویچ که مرز بین نیم کره شرقی و غربی است. طبق قرارداد سال 1884 میلادی کلیه کشتی ها و هواپیما هایی که از هر نقطه از این خط بگذرند بایستی یک روز تقویم خود را اصلاح نمایند. بدین ترتیب که اگر از نیم کره شرقی وارد نیم کره غربی شویم باید یک روز تقویم خود را به عقب ببریم و برعکس.  مثلاً اگر روز یک شنبه در ژاپن به سمت آمریکا حرکت کنیم تقویم ما در آمریکا روز شنبه خواهد بود.

فرض کنید مسافر هواپیمایی هستید که در ساعت 2 بامداد روز پنج شنبه از توکیو به سمت نیویورک در حرکت است اگر هواپیما 15 ساعت در راه باشد شما در چه روز و ساعتی به نیویورک خواهید رسید؟ برای محاسبه اینطور عمل می کنیم:

۲۷ ساعت =1۰ ساعت اختلاف ساعت نیویورک و توکیو + 15 ساعت پرواز + 2 صبح روز پنج شنبه 

یعنی 27ساعت پس از آغاز روز پنج شنبه به نیویورک می رسید، که می شود ساعت 3 بامداد روز بعد یعنی جمعه، اما چون از روی خط زمان می گذرید (از نیم کره شرقی به نیم کره غربی) باید یک روز یا همان 24 ساعت از تقویم خود بکاهیم تا با وقت محلی نیویورک منطبق باشد. یعنی ساعت 3 روز پنج شنبه وارد نیویورک می شوید.

یادآور می شود که خط بین المللی زمان از میان اقیانوس آرام می گذرد و در جاهایی مانند سیبری و آلاسکا که این خط از خشکی عبور می کند آن را با کمی انحراف در نظر می گیرند تا از میان آب ها بگذرد و برای مردم ساکن آن خشکی مشکل به وجود نیاید. به این صورت که در یک شهر در یک زمان، قسمت غربی آن روز شنبه و قسمت شرقی آن روز یک شنبه باشد.

لازم به تذکر است که پس از گذشتن از خط زمان، از دست دادن یا جلو افتادن یک روز، مشخص کننده زمان است نه تعیین کننده واقعیت، واقعیت این است که در سفر به دور دنیا اشتباهات اندک اندک بر روی هم انباشته شده و در مجموع به 24 ساعت می رسد بنابراین اضافه نمودن و یا کاستن 24 ساعت در نصف النهار 180 درجه تصحیح این اشتباهات است. و این 24 ساعت یا یک روز اختلاف روز طبیعی نیست بلکه فقط برای رسیدن به خط زمان هنگام مسافرت است.

منبع:دکتر جواد صفی نژاد - مبانی جغرافیای انسانی