چگونگی محاسبه اختلاف ساعت محلی شهر های ایران

مناطق شرقی ایران در گردش کره ی زمین زودتر از مناطق غربی از جلوی خورشید عبور می نماید بنابراین هنگامی که شرقی ترین مناطق ایران در جلوی خورشید قرار می گیرند از نظر سنجش زمانی ظهر محلی آن مناطق است ولی در همین لحظه برای غرب کشور قبل از ظهر است. وسعت شرق به غرب ایران برابر 19درجه و 13دقیقه است. با در نظر گرفتن هر 15درجه برابر یک ساعت و هر یک درجه برابر با 60 دقیقه و هر دقیقه برابر با 60 ثانیه، اختلاف ساعت در شرقی ترین مرزهای ایران با غربی ترین مرزها یک ساعت و 1۶ دقیقه 52ثانیه محاسبه می گردد.

تهران که به عنوان مبنای ساعت در کل کشور است در 51 درجه و 19 دقیقه طول شرقی نصف النهار مبدأ واقع شده است و بنابر مطالب ذکر شده ظهر محلی هر یک از نقاط ایران با ظهر تهران متفاوت است. و برای محاسبه اختلاف ساعت واقعی هر محل یا شهر با تهران کافیست طول جغرافیایی تهران (51 درجه و 19 دقیقه) را از طول جغرافیایی آن محل یا شهر کم کنیم.  قدر مطلق عدد به دست آمده اختلاف طول جغرافیایی تهران با آن محل یا شهر است و برای تبدیل آن به ساعت باید از جدول تبدیل اجزاء مکان به اجزاء زمان استفاده کرد.

اجزاء مکان (طول جغرافیایی)

اجزاء زمان(ساعت)

15درجه جغرافیایی

یک ساعت یا 60 دقیقه

یک درجه جغرافیایی

4 دقیقه

یک دقیقه  یا 60 ثانیه جغرافیایی

4 ثانیه

15 ثانیه مکانی

یک ثانیه زمانی

پس از تبدیل به ساعت، برای شهرهای واقع در شرق نصف النهار تهران عدد به دست آمده را به ساعت تهران اضافه می کنیم تا ساعت محلی آن شهر به دست آید و برای شهرهای واقع در غرب نصف النهار تهران عدد به دست آمده را از ساعت تهران کم می کنیم. مثال:

طول جغرافیایی کرمانشاه 47 درجه و 7 دقیقه است که اگر آن را از طول جغرافیایی تهران (51 درجه و 19 دقیقه) کم کنیم 4 درجه و 12 دقیقه بدست می آید. با استفاده از جدول بالا 4 درجه برابر 16 دقیقه و 12دقیقه مکانی برابر 48 ثانیه زمانی است. یعنی کرمانشاه 16 دقیقه و 48 ثانیه با تهران اختلاف ساعت دارد و چون کرمانشاه در غرب نصف النهار تهران واقع است این اختلاف را از ساعت تهران کم می کنیم. به فرض اگر در تهران ساعت 12 ظهر باشد ساعت محلی در کرمانشاه 11 و 43دقیقه و 12 ثانیه است.

جدول اختلاف ساعت برخی از شهرهای ایران

نام شهر

طول جغرافیایی(درجه دقیقه)

 اختلاف طولی (درجه دقیقه)

ساعت محلی

تهران

51           19

مبدأ

12 ظهر

شیراز

52          22

1              3

12:4:12

سمنان

53          23

2              4

12:8:16

یزد

54         24

3              5

12:12:20

کرمان

56          58

5             39

12:22:36

مشهد

59           38

8              19

12:33:16

قزوین

50              -

1              19

11:54:46

رشت

49           36

1              43

11:53:8

همدان

48            43

2              36

11:49:36

کرمانشاه

47             7

4              12

11:43:12

نودشه

46             5

5              14

11:39:4

 

منبع:دکتر جواد صفی نژاد - مبانی جغرافیای انسانی